ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Tα μέτρα να μην εξοντώσουν την Κυπριακή Οικονομία

Του Τάσου Γιασεμίδη
Μέλος Π.Γ. του Κ.Σ. ΕΔΕΚ
και Γραμματέα της Θεματικής Οικονομίας

Η επάνοδος της Τρόικας στην Κύπρο θα σηματοδοτήσει και την έναρξη της ουσιαστικής διαπραγμάτευσης των όρων για την παροχή στήριξης από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό προς την Κυπριακή Οικονομία.

Είναι δεδομένο ότι η Κύπρος έχει πληγεί δυσανάλογα από την πολιτική απόφαση της απομείωσης των Ελληνικών Ομολόγων. Από το συνολικό κούρεμα των €100 δις ο Κυπριακός χρηματοπιστωτικός τομέας  έχει υποστεί ζημίες περίπου €4 δις (4%). Αν λάβουμε υπόψη ότι το μερίδιο της Κύπρου για συνεισφορά στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης είναι 0,27% είναι κατανοητό ότι η Κύπρος έχει πληγεί σε μεγαλύτερο βαθμό από άλλες χώρες λόγω της διασύνδεσης της με την Ελληνική οικονομία.

Δυστυχώς όμως, όσο κι αν αυτό αναδείχθηκε από όλους κατά την επίσκεψη της Τρόικας στη Κύπρο, οι αριθμοί είναι εκεί, οι ανάγκες για ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και για αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους υπαρκτές.

Όπως εκτιμάται τα μέτρα που αναμένεται να εισηγηθεί η Τρόικα θα εξαρτηθούν από το ύψος του ποσού που θα ζητηθεί από το Μηχανισμό Στήριξης και αναμένεται να καλύπτουν την αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, τη δημοσιονομική εξυγίανση και μέτρα διαρθρωτικού χαρακτήρα.

Το τελικό ύψος του ποσού που θα διοχετευθεί από το Μηχανισμό Στήριξης θα διαμορφωθεί με βάση τις ανάγκες αναχρηματοδότησης του Κυπριακού χρέους και χρηματοδότησης των ελλειμμάτων και τις ανάγκες ανακεφαλαιοποιήσης του τραπεζικού τομέα οι οποίες θα διαπιστωθούν μετά και τον έλεγχο των δανειακών χαρτοφυλακίων. Είναι ξεκάθαρο ότι έχουμε αποταθεί στην Ευρώπη τόσο για σκοπούς ανακεφαλαιοποίησης αλλά και λόγω των δημοσιονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουμε.

Η διολίσθηση των δημοσίων οικονομικών και η υποβάθμιση της οικονομίας από τους τρεις οίκους αξιολόγησης σε junk έχει δημιουργήσει μια εικόνα αναξιοπιστίας προς τη χώρα. Τα Κυπριακά ομόλογα τα οποία διαπραγματεύονται στις αγορές σε τιμές πολύ πιο κάτω από τις ονομαστικές τους αξίες δε μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν ως εξασφάλιση για άντληση ρευστότητας. Αυτό έχει λειτουργήσει ως αντικίνητρο για ανανέωση των Κυπριακών χρεογράφων κατά τη λήξη τους.

Το κλίμα αναξιοπιστίας εντάθηκε με τις τελευταίες εξελίξεις σε σχέση με το δανεισμό του κράτους από τους ημικρατικούς οργανισμούς. Οι αγορές είναι κλειστές για την Κύπρο εδώ και καιρό. Με τη σύναψη του ρωσικού δανείου υπήρξαν διαβεβαιώσεις ότι οι χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας είχαν καλυφθεί για το 2012, εκτίμηση η οποία αποδεικνύεται λανθασμένη. Αυτό καταδεικνύει την αδυναμία για σωστό προγραμματισμό όσο αφορά το δημόσιο χρέος.

Κατά τη διάρκεια της βδομάδας που πέρασε η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών ανακοίνωσε ότι οι δύο μεγάλες τράπεζες θα χρειαστούν περισσότερα ποσά όσον αφορά την ανακεφαλαιοποίηση τους από αυτά που είχαν υπολογιστεί στην αρχή, κάτι που είναι γνωστό. Το ποσό θα εξαρτηθεί εν πολλοίς από το διαγνωστικό έλεγχο που θα γίνει στα δανειακά χαρτοφυλάκια των τραπεζών, ενώ ρόλο θα διαδραματίσει και η αποτίμηση των κυπριακών χρεογράφων.

Η Τρόικα, η οποία είχε επαφές τόσο με τις εμπορικές τράπεζες αλλά και με το συνεργατισμό, από όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, έχει επικεντρωθεί στη δυνατότητα των δανειοληπτών να αποπληρώσουν τα δάνεια ανεξάρτητα από τις εμπράγματες εξασφαλίσεις που υπάρχουν, κάτι που φυσιολογικά θα οδηγήσει σε σημαντικά αυξημένο ποσό επισφαλειών. Επιπλέον φαίνεται να έχουν εστιάσει την προσοχή τους σε δανειακές διευκολύνσεις που έτυχαν αναδιάρθρωσης τα τελευταία χρόνια.

Η εκτίμηση είναι ότι αν ο λογαριασμός είναι μεγάλος πχ. τόσος ώστε το δημόσιο χρέος να ξεπερνά το 100% του ΑΕΠ τότε τα μέτρα που θα προταθούν θα είναι επώδυνα. Είναι πολύ δύσκολο να συμμεριστεί κάποιος την αισιοδοξία που παρατηρήθηκε ότι θα επιδειχθεί κατανόηση στην περίπτωση της Κύπρου.

Στο προσχέδιο μνημονίου της Ισπανίας  το οποίο έχει δει το φως της δημοσιότητας τονίζεται ότι για να γίνει η παροχή κεφαλαίων από το μηχανισμό στήριξης προς τις τράπεζες θα πρέπει πρώτα να υπάρξει διαγραφή μέρος των οφειλών των τραπεζών όσων αφορά τους προνομιούχους μετόχους  και ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης (υβριδικά κεφάλαια). Κάτι τέτοιο θα έχει άμεσο αντίκτυπο στους Ισπανούς πολίτες εφόσον πολλά από αυτά τα επενδυτικά προϊόντα έχουν αγοραστεί από ιδιώτες καταθέτες.

Παρόμοια κατάσταση υπάρχει και στην Κύπρο με τα τραπεζικά αξιόγραφα. Θα πρέπει η Κυβέρνηση να είναι έτοιμη να αναχαιτίσει παρόμοια πρόταση αφού συμπολίτες μας οι οποίοι δούλευαν μια ζωή έχουν βάλει τις καταθέσεις σε τέτοιους τίτλους. Ήδη αυτοί οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν πολλά οικονομικά προβλήματα από τη μη πληρωμή τόκων και τη δέσμευση των χρημάτων τους στα προϊόντα αυτά. Είναι απαραίτητο να επεξηγηθεί στην Τρόικα ότι τέτοιους τίτλους έχουν στη διάθεση τους απλοί πολίτες και να διαφυλαχθούν τα δικαιώματα τους  αλλιώς θα δημιουργηθούν πολλαπλά προβλήματα και πάγωμα στην αγορά.

Την ίδια στιγμή η Ισπανική Κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα μέτρα λιτότητας ύψους €65δις που περιλαμβάνουν αύξηση του ΦΠΑ στο 21% από το 18%, μείωση στα επιδόματα ανεργίας για νέους ανέργους, μείωση ωφελημάτων για τους δημοσίους υπαλλήλους και εξοικονόμηση χρημάτων μέσω μεταρρυθμίσεων στις τοπικές κυβερνήσεις.

Από Γερμανικής πλευράς τονίζεται ξεκάθαρα ότι η περίπτωση της Κύπρου είναι πολύ διαφορετική από την Ισπανία, εφόσον το Ισπανικό μνημόνιο περιορίζεται στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών ενώ για την Κύπρο απαιτείται πλήρες μνημόνιο.

Είναι απαραίτητο να επισπευτούν οι διαδικασίες και να ολοκληρωθεί η επανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών ώστε να ενισχυθεί η ρευστότητα και να μειωθεί το κόστος δανεισμού. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις έχουν στραγγαλιστεί από τα οικονομικά προβλήματα, οδηγώντας πολλούς συνανθρώπους μας στην ανεργία και τη φτώχεια.

Απαιτείται σωστή και δυναμική διαπραγμάτευση με την Τρόικα, δυστυχώς όμως η μέχρι τώρα οικονομική πολιτική και σχεδιασμός της Κυβέρνησης δε μας επιτρέπει να αισιοδοξούμε. Θα πρέπει να γίνει προσπάθεια για να παραχωρηθεί ο μέγιστος χρόνος δημοσιονομικής προσαρμογής για να αποφευχθεί  το οικονομικό σοκ. Θα πρέπει να αποφευχθούν καταστάσεις τύπου Ελλάδας, όπου τα μέτρα λιτότητας ήταν σκληρά για να μειωθεί απότομα το έλλειμμα, και να πάρουμε ίσως παραδείγματα από την Ιρλανδία που επέστρεψε αυτό το μήνα επιτυχώς στις αγορές. Επιβάλλεται να διαφυλαχθεί η κοινωνική συνοχή αλλά απαιτείται να ενεργούμε με ειλικρίνεια. Η οικονομία διαχρονικά παρουσιάζει στρεβλώσεις και ανισορροπίες οι οποίες είναι καιρός να αντιμετωπιστούν.

Σημαντικό είναι επίσης να αποφευχθούν επαναδιαπραγματεύσεις επί διαπραγματεύσεων επειδή κάποια στοιχεία δεν είχαν αναλυθεί. Θα πρέπει να ανακοινωθούν τα ποσά που χρειάζονται, τα μέτρα και το πλάνο που θα τηρηθεί με ευλάβεια, χωρίς να υπάρχει ανάγκη αλλαγής κάθε τρίμηνο. Έτσι θα επαναφέρουμε την οικονομική ηρεμία και θα ανακτήσουμε την εμπιστοσύνη των ξένων αγορών.

Όσον αφορά τον τραπεζικό τομέα όποιες ευθύνες κι αν υπάρχουν για τη σημερινή κατάσταση, θα πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια εξυγίανσης του και όχι διάλυσης του και χρησιμοποίησης του για οποιεσδήποτε σκοπιμότητες, ειδικά όσον αφορά τις συστημικές τράπεζες της χώρας. Άλλωστε ο συγκεκριμένος τομέας συνέτεινε για πολλά χρόνια στην ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας.