ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Προτάσεις για την αντιμετώπιση των ΜΕΔ

ΜΕΔ

Κατά τη σημερινή σύσκεψη αρχηγών για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (στο εξής ΜΕΔ), ο Πρόεδρος της ΕΔΕΚ, κατέθεσε τις πιο κάτω προτάσεις:

Προτάσεις για την αντιμετώπιση των ΜΕΔ

ΚΙΝΗΜΑ ΣΟΣΙΑΛΔΗΜΟΚΡΑΤΩΝ ΕΔΕΚ – Θεματική Οικονομίας

Μάρτιος 2018

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μετά τα γνωστά γεγονότα του Μαρτίου του 2013 και την οικονομική κρίση που βιώνει ο λαός-μας, το μεγάλο πρόβλημα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η κυπριακή οικονομία είναι ο τεράστιος αριθμός μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) που κατατάσσει τη χώρα μας στη ως δεύτερη στην ευρωζώνη μετά την Ελλάδα, στο σύνολο του τραπεζικού της συστήματος με τον δείκτη των ΜΕΔ να είναι λίγο κάτω από το 50%.

Το ύψος των ΜΕΔ το 2013 ήταν σχεδόν 28 δις. Σήμερα ανέρχεται στα 21 δις. Η σχετικά μικρή μείωση που παρατηρήθηκε σε διάστημα 5 χρόνων αλλά και το γεγονός ότι ένα στα δέκα δάνεια που αναδιαρθρώνεται επιστρέφει στα μη εξυπηρετούμενα, καθιστά το πρόβλημα ακόμα πιο ανησυχητικό γιατί παρατηρείται μια συνεχής ανατροφοδότησή-τους, καθιστώντας τα κόκκινα δάνεια ως ένα «μπαλόνι» στην κυπριακή οικονομία έτοιμο να σκάσει.

2. Ποια Δάνεια χαρακτηρίζονται ως ΜΕΔ

Με βάση την Οδηγία της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών που υιοθέτησε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου από τις 09/04/2015 ως μη εξυπηρετούμενο θεωρείται το δάνειο που:

– υπάρχει μεγάλη περίπτωση ο δανειολήπτης να μη μπορέσει να το αποπληρώσει χωρίς τη ρευστοποίηση των παρεχόμενων εξασφαλίσεων.

– παρουσιάζει καθυστερήσεις ή υπερβάσεις πέραν των 90 ημερών.

– έχει αναδιαρθρωθεί 2 φορές σε διάστημα 2 χρόνων ή έχει αναδιαρθρωθεί και σε διάστημα 2 χρόνων παρουσιάζει καθυστερήσεις πέραν των 30 ημερών.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι με βάση την εν λόγω οδηγία ένα αναδιαρθρωμένο και μη εξυπηρετούμενο δάνειο παραμένει στην κατηγορία των μη εξυπηρετούμενων δανείων για 12 μήνες και αφαιρείται από αυτήν μετά την πάροδο 12 μηνών νοουμένου ότι για ολόκληρο το 12μηνο εξυπηρετείτο κανονικά. (Σημείωση: πριν την εφαρμογή της Οδηγίας το διάστημα αυτό ήταν 6 μήνες).

3.Παράγοντες που επηρεάζουν τα κόκκινα δάνεια

Οι παράγοντες που επηρεάζουν τα κόκκινα δάνεια μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη αφορά τους παράγοντες που συνδέονται με την μακροοικονομία της χώρας και η δεύτερη με το χρηματοοικονομικό σύστημα με έμφαση στο τραπεζικό.

3.α. Παράγοντες σε σχέση με την μακροοικονομία της χώρας

Σύμφωνα με τον Mwanza Nkusu στη μελέτη του για λογαριασμό του IMF με τίτλο «Nonperforming Loans and Macrofinancial Vulnerabilities in Advanced Economies” (Nkusu 2011) οι ακόλουθοι μακροοικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν το ύψος των μη εξυπηρετούμενων δανείων:

Ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας. Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας οδηγεί στη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και αντίστροφα. Ενδεικτικά αναφέρουμε τους ακόλουθους τομείς – πυλώνες που το κράτος μπορεί να επικεντρωθεί για να πετύχει αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας. Επιφυλασσόμαστε να επανέλθουμε με επί μέρους εισηγήσεις για τον κάθε πυλώνα ξεχωριστά σε μια μεταγενέστερη συνάντηση, που ευελπιστούμε ότι θα συγκληθεί με αποκλειστικό στόχο τη συζήτηση του θέματος αυτού:

 Πράσινη ανάπτυξη.

 Ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής

 Εργοδότηση νέων

 Κοινωνική συνοχή

Οι τιμές των ακινήτων. Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, οι τιμές των ακινήτων τείνουν να μειώνονται ως αποτέλεσμα της περιορισμένης ζήτησης εξαιτίας της μείωση των εισοδημάτων των νοικοκυριών αλλά και των επιχειρήσεων. Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της αξίας των ενυπόθηκων ακινήτων με συνέπεια την αύξηση των ΜΕΔ.

Η ανεργία. Η αύξηση της ανεργίας έχει άμεση επίπτωση στον αριθμό των ΜΕΔ καθώς επηρεάζει την πιστοληπτική ικανότητα του δανειολήπτη και την ικανότητά του να αποπληρώσει το χρέος του.

Τα Επιτόκια. Τα ψηλά επιτόκια δανεισμού έχουν επίσης άμεση επίπτωση στον αριθμό των ΜΕΔ καθώς δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την αποπληρωμή της οφειλής από τους δανειολήπτες.

Ο Πληθωρισμός. Έχει παρατηρηθεί ότι σε πολλές περιπτώσεις τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προκειμένου να καλύψουν τη μείωση της επικερδότητάς τους από τον πληθωρισμό προβαίνουν σε αύξηση των επιτοκίων παρόλο που οι μισθοί και τα πραγματικά εισοδήματα μειώνονται, δυσχεραίνοντας έτσι τη θέση των δανειοληπτών.

Στην περίπτωση της Κύπρου ο βασικός παράγοντας που οδήγησε στην κατακόρυφη αύξηση των ΜΕΔ ήταν η οικονομική κρίση, τις επιπτώσεις της οποίας καλούνται σήμερα να επωμιστούν οι ασθενέστερες οικονομικά ομάδες, οι οποίες έχουν πληγεί περισσότερο και βρίσκονται σε μια εξαιρετικά δύσκολη θέση την οποία δημιούργησαν εξωγενείς και άλλοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου και του χρηματοπιστωτικού συστήματος της χώρας.

3.β. Παράγοντες που συνδέονται με τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα

Παραχώρηση αυξημένων πιστωτικών διευκολύνσεων. Σε περιόδους ανάπτυξης, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για μεγιστοποίηση των κερδών τους, προβαίνουν στην παραχώρηση αυξημένων πιστωτικών διευκολύνσεων, αναλαμβάνοντας πολλές φορές μη θεμιτούς πιστωτικούς κινδύνους, με συνέπεια την αύξηση του δανειακού τους χαρτοφυλακίου.

Ας σημειωθεί ότι στην περίπτωση της Κύπρου στην προ της κρίσεως εποχή, η παραχώρηση πιστωτικών διευκολύνσεων από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, δεν γινόταν με βάση την πιστοληπτική ικανότητα του δανειολήπτη για αποπληρωμή του δανείου, αλλά με βάση την αξία του εμπράγματου ακινήτου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο αριθμός των ΜΕΔ στην μετά την κρίση εποχή να είναι ιδιαίτερα ψηλός.

Έλλειψη καταρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού. Η θετική προοπτική μιας επιχείρησης συνδέεται άμεσα και με την ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού που διαθέτει. Η στελέχωση με καταρτισμένο ή μη προσωπικό έχει ως αποτέλεσμα την επιτυχία ή την αποτυχία αντίστοιχα. Οι τράπεζες δεν αποτελούν εξαίρεση από αυτόν τον κανόνα. Σύμφωνα με το discussion paper του IMF με τίτλο «A strategy for resolving Europe’ s Problem Loans», στην υποσημείωση 15 στη σελ. 18 σημειώνεται ότι «Some supervisory authorities (for example, Cyprus, Greece and Ireland) hired independent workout specialists to assess banks NPL management capacity and found out that banks lacked expertise and loan restructuring tools, were unable to properly assess affordability, and were hindered by poor interbank collaboration”. (IMF WORKING PAPER 11/161).

Σύνθεση του χαρτοφυλακίου – διασπορά κινδύνων. Η διαφοροποίηση στη σύνθεση του χαρτοφυλακίου ενός τραπεζικού οργανισμού λειτουργεί ως «αντίβαρο» στην αύξηση των ΜΕΔ καθώς παρέχει τη δυνατότητα στο ίδρυμα να αντισταθμίζει τους πιθανούς κινδύνους που θα είχε να αντιμετωπίσει, αν για παράδειγμα όλα τα δάνεια ήταν σε επιχειρήσεις συνδεδεμένες με τον τουρισμό και ο τουρισμός της χώρας δεν πήγαινε καλά.

Στην Κύπρο, όλα σχεδόν τα πιστωτικά ιδρύματα δεν παρουσιάζουν αυτή τη διασπορά στο χαρτοφυλάκιό τους. Ιδιαίτερα σήμερα το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο εμφανές αφού μετά την πρώτη προσπάθεια αντιμετώπισης των ΜΕΔ με την πρακτική του debt – to-asset που ήταν εφικτή για τα μεγάλα επαγγελματικά δάνεια, έχουν μείνει στα ΜΕΔ κυρίως στεγαστικά δάνεια και δάνεια μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Ανταγωνισμός. Σε περιπτώσεις μεγάλου ανταγωνισμού μεταξύ των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αυτά τείνουν να προβαίνουν σε χαλάρωση των πιστοδοτικών τους κριτηρίων με αποτέλεσμα να παραχωρούν διευκολύνσεις με μειωμένες ή/και ανεπαρκείς εξασφαλίσεις. Το γεγονός αυτό, είναι λογικό να οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά ΜΕΔ. Το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε επίσης έντονα στην προ κρίσεως εποχή, όπου στην ουσία τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα χορηγούσαν πιστωτικές διευκολύνσεις έξω από τα ορθολογικά πλαίσια.

4. Αποτίμηση της μέχρι σήμερα διαχείρισης των ΜΕΔ.

Τα στοιχεία που αφορούν τις αναδιαρθρώσεις ανά πιστωτικό ίδρυμα παρουσιάζονται και καταθέτονται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου στη Βουλή των Αντιπροσώπων σύμφωνα με τον Νόμο που τροποποιεί τον περί Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Νόμο (Αριθμό139 (I) του 2014).

Με βάση την τελευταία έκθεση, το σωρευτικό ύψος των αναδιαρθρώσεων δανείων κατά την 31η Δεκεμβρίου 2017 ανήλθε σε 9,8 δις (30/09/2017:10,3 δις, 30/06/2017:10,7 δις) εκ των οποίων οι συνολικές ταμειακές εισροές κατά το τρίμηνο αναφοράς ήταν 1,560,495 δις(30/09/2017: 1,253,938 δις, 30/06/2016: 1,441,347 δις). Να σημειωθεί ότι ποσοστό ύψους 15,6% , 10,7% και 21% των συνολικών αποπληρωμών αφορούν ανταλλαγή χρέους με ακίνητη περιουσία.

Παρόλο που η αναδιάρθρωση αφορά την αναδιαμόρφωση/επανακαθορισμό ενός ή περισσότερων από τους όρους της δανειακής σύμβασης (δόση, επιτόκιο, διάρκεια) με στόχο να αυξηθούν οι πιθανότητες ομαλής εξόφλησης του δανείου με τρόπο ώστε να συνάδουν με την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν προβαίνουν σε μείωση του επιτοκίου που θα είχε άμεσο όφελος για τον δανειολήπτη καθώς θα μείωνε αισθητά τη δόση του (βλέπε συνημμένο παράδειγμα).

Προχωρούν σε επιμήκυνση της αποπληρωμής του δανείου διατηρώντας το ίδιο επιτόκιο με αυτό που είχε κατά τη σύναψη του δανείου, ή και ακόμη σε κάποιες περιπτώσεις λειτουργώντας «τιμωρητικά» προβαίνουν σε αύξηση του επιτοκίου, έχοντας στην ουσία ίδιον όφελος γιατί με την επιμήκυνση αυξάνεται το συνολικό κόστος αποπληρωμής για τον δανειολήπτη.

Η περίπτωση αναδιάρθρωσης όπου δίνεται περίοδος χάριτος (συνήθως ένα ή δύο χρόνια) κατά την οποία ο δανειολήπτης καταβάλει μόνο τους λογισθέντες τόκους του δανείου και στη συνέχεια η δόση αναπροσαρμόζεται, αποτελεί ακόμα μια ανεπαρκή αναδιάρθρωση. Μετά την παρέλευση της περιόδου χάριτος, ο δανειολήπτης είναι στην ίδια θέση που ήταν πριν την αναδιάρθρωση με αποτέλεσμα το δάνειό του να ξαναπεράσει στην κατηγορία των ΜΕΔ.

Συνοψίζοντας, επισημαίνουμε ότι ενώ η μείωση του επιτοκίου συμπεριλαμβάνεται στα εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιηθούν κατά την αναδιάρθρωση μιας πιστωτικής διευκόλυνσης και που προνοείται στον Περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμος του 1997 έως 2017 είναι το μόνο εργαλείο που ΔΕΝ χρησιμοποιείται από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

5.Προτάσεις για αντιμετώπιση ΜΕΔ – βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων

Μέχρι σήμερα οι κυπριακές τράπεζες έχουν χρησιμοποιήσει τα ακόλουθα εργαλεία για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων: α) αναδιαρθρώσεις, β) ανταλλαγές ακινήτων έναντι χρεών (debt-toasset) και γ) εκποιήσεις.

Αξίζει να διερευνήσουμε πως άλλες χώρες αντιμετώπισαν τα ΜΕΔ και σε τί ενέργειες προέβησαν.

Διαγραφή χρεών

Αρκετές χώρες έχουν προχωρήσει σε διαγραφές χρεών από «κόκκινα» καταναλωτικά, στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια που θεωρούσαν αδύνατη την είσπραξή τους στο σύνολό τους. Υιοθετώντας τις ρυθμίσεις «μπαλόνι», δηλαδή τη ρύθμιση μέρους της οφειλής και μεταφοράς του υπόλοιπου ποσού στο μέλλον για οριστική διαγραφή, αν και εφόσον ο δανειολήπτης αποδειχθεί συνεπής στην καταβολή των δόσεων που προβλέπεται στη νέα ρύθμιση – αναδιάρθρωση.

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα προσπαθούν με τον τρόπο αυτό να απαλλαγούν από «κόκκινα δάνεια» τα οποία έχουν πάψει να εξυπηρετούνται και επιχειρείται η ανάκτηση ενός μέρους αυτών πριν καταλήξουν να πωληθούν σε funds. Η διαγραφή στις οφειλές δεν γίνεται άμεσα, δεν είναι δηλαδή «κούρεμα» δανείου που θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι δύναται να οδηγήσει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε νέες κεφαλαιουχικές ανάγκες.

IFRS9- Κανονισμός 2016/2067 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν την δυνατότητα να σχηματίσουν ειδικές προβλέψεις για το μέρος του δανείου το οποίο «παγώνει» άτοκα, λόγω του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) 9 (IFRS9) που προβλέπει το σχηματισμό προβλέψεων με βάση τις αναμενόμενες και όχι τις συντελεσθείσες ζημιές πιστωτικού κινδύνου.

Στη Ρουμανία, για παράδειγμα, οι εποπτικές αρχές έλαβαν μια σειρά μέτρων το 2014 που οδήγησαν στην αισθητή μείωση των ΜΕΔ (από 22,5% τον Φεβρουάριο του 2014 στο 13,5% τον Απρίλιο του 2015) τα οποία περιλάμβαναν: “(1) sent letters to credit institutions recommending the write-off of NPLs fully covered by IFRS provisions; (2) recommended full provisioning of all loans for which repayment of principal or interest, or both, was overdue by more than 360 days and no legal procedures were taken against the debtors; (3) required coverage of at least 90% of the gross exposure to debtors in insolvency for which the recovery value was small”. (IMF Discussion Note SDN/15/19)

O Κανονισμός 2016/2067 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 22ης Νοεμβρίου 2016 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1126/2008 για την υιοθέτηση ορισμένων λογιστικών προτύπων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά το Διεθνές Πρότυπο Χρηματοοικονομικής Αναφοράς είναι δεσμευτικός προς τα κράτη- μέλη και έχει τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2018.

Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος του «moralhazard”(ηθικού κινδύνου) για το ποιοι μπορούν να τύχουν τέτοιας ρύθμισης ως ΕΔΕΚ εισηγούμαστε την εισαγωγή κριτηρίων που να αποδεικνύουν ότι το μέτρο αυτό αποτελεί μια ένδειξη κοινωνικής ευαισθησίας εκ μέρους των χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων προς αυτούς που πλήγηκαν από την οικονομική κρίση. Εισηγούμαστε ενδεικτικά τις πιο κάτω κατηγορίες:

– Άτομα ή επιχειρήσεις που απώλεσαν την εργασία τους

– Άτομα ή επιχειρήσεις των οποίων τα εισοδήματα ή ο κύκλος εργασιών μειώθηκαν αισθητά λόγω της οικονομικής κρίσης.

– Άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας ή ο δανειολήπτης έχει αποθάνει και ζητείται η εξόφληση του δανείου από τους εγγυητές που μπορεί να είναι ο/η σύζυγος ή τα παιδιά.

– Λήπτες ΕΕΕ.

Διαγραφή χρεών σε τέτοιες περιπτώσεις προβλεπόταν και στο νόμο Κατσέλη 3869/2010.

Η ρύθμιση αυτή αποτελεί πέραν της ηθικής και κοινωνικής πλευράς, μια δίκαιη ρύθμιση αν αναλογιστεί κανείς ότι στην περίπτωση πώλησης ενός δανείου σε fund, η τιμή στην οποία θα πωληθεί θα είναι μειωμένη τουλάχιστον κατά 30%.

Η απομόχλευση των ΜΕΔ σε άλλες χώρες αντιμετωπίστηκε είτε με πώληση μέρους τους (portofoliosales ή loansecuritization), είτε με μεταφορά σε ιδιωτικούς φορείς διαχείρισης ΜΕΔ ( private asset management agencies), είτε με μεταφορά σε έναν κρατικό φορέα διαχείρισης ΜΕΔ ( public asset management agency).

Πακετοποίηση – Loan Securitization

Η πακετοποίηση και πώληση δανείων (loan securitization) μπορεί να θεωρείται ως ένα σημαντικό εργαλείο με τη βοήθεια του οποίου τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους. Θα πρέπει να σημειωθεί όμως ότι ακόμα και με το εργαλείο αυτό ενδεχόμενα να προκύψουν σημαντικές ζημιές από την εν λόγω διαδικασία, γεγονός που θα οδηγήσει σε πρόσθετες κεφαλαιουχικές ανάγκες.

Δημόσιος ή Ιδιωτικός Φορέας Διαχείρισης ΜΕΔ

Μία λύση που εφαρμόσθηκε σε άλλες χώρες όπως η Ιρλανδία είναι η δημιουργία ενός φορέα διαχείρισης των ΜΕΔ. Το εγχείρημα αυτό μπορεί αρχικά να παρουσιάζει πρακτικές δυσκολίες ως προς την εξεύρεση των αρχικών κεφαλαίων, ιδιαίτερα αν αυτός είναι κρατικός, είναι όμως εφικτό. Στην Ισπανία, ο SAREB δημιουργήθηκε ως φορέας για την εξαγορά σε συντηρητικές τιμές ΜΕΔ από τις ισπανικές τράπεζες. Στον φορέα αυτό συμμετέχει και ο ιδιωτικός τομέας.

6.Ενέργειες που συμβάλλουν στην μετατροπή των ΜΕΔ σε Εξυπηρετούμενα Δάνεια

Οικονομική Ανάπτυξη

Η επίτευξη του στόχου της περαιτέρω οικονομικής ανάπτυξης και της αύξησης των εισοδημάτων των πολιτών και των επιχειρήσεων θα επιτρέψει και την αντιμετώπιση του προβλήματος των ΜΕΔ. Μια τέτοια ανάπτυξη θα συμβάλει στην αναβάθμιση των δυνατοτήτων αρκετών πολιτών και επιχειρήσεων που εξαιτίας της οικονομικής κρίσης δεν είναι σήμερα σε θέση να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους έναντι των τραπεζών.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας τον Ιανουάριο του 2018 η Κύπρος κατατάχθηκε στην τέταρτη χειρότερη θέση μεταξύ των 28 κρατών μελών της ΕΕ όσον αφορά την ανεργία με ποσοστό 9.8%. Σημειώνεται ότι στο ποσοστό αυτό δεν υπολογίζονται οι σχεδόν 28000 νέοι που μετανάστευσαν στο εξωτερικό για εργοδότηση ή παραμένουν στο εξωτερικό μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους, καθώς και όσοι αξιοποίησαν σχέδια πρόωρης εθελοντικής αφυπηρέτησης από τον τραπεζικό τομέα και τους Ημικρατικούς Οργανισμούς.

Παρέμβαση προς την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών

Αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι οι σημερινές οικονομικές συνθήκες είναι αποτέλεσμα μιας ιδιάζουσας κατάστασης θα πρέπει να γίνει παρέμβαση προς την κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών ώστε να καταστεί δυνατή η υιοθέτηση προσωρινών ρυθμίσεων που θα συμβάλουν στην περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη κάτι που θα συμβάλει και στην επίλυση του προβλήματος των ΜΕΔ.

Επιμήκυνση του χρονικού ορίζοντα αποπληρωμής των Δανείων

Πρέπει να αναγνωριστεί το γεγονός ότι με την πάροδο του χρόνου και την περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας ένας επιπρόσθετος αριθμός πολιτών και εταιρειών θα καταστούν οικονομικά βιώσιμοι και θα είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους. Πρέπει να υιοθετηθούν πολιτικές που να επιτρέψουν σε όσους δεν είναι σήμερα σε θέση να εξυπηρετήσουν τα δάνεια τους εξαιτίας των συνθηκών που έχουν δημιουργηθεί, αλλά έχουν την προοπτική με την περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας και την πάροδο του χρόνου να καταστούν ικανοί να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, να έχουν τον αναγκαίο χρόνο για να το πράξουν.

Επανεξέταση του χρονικού πλαισίου μετατροπής ΜΕΔ σε Εξυπηρετούμενα Δάνεια

Να γίνει επανεξέταση του χρονικού πλαισίου των 12 μηνών για την μετατροπή των μη εξυπηρετούμενων δανείων σε εξυπηρετούμενα. Μια εταιρεία που είναι σήμερα βιώσιμη και επικερδής με την πρόνοια αυτή πρέπει να περιμένει 12 μήνες για να μπορέσει να χρηματοδοτηθεί ενώ η δυνατότητα χρηματοδότησής της μπορεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιβίωση και την περεταίρω ανάπτυξή της. Αυτές οι ρυθμίσεις δεν συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης, με τις πολλαπλές θετικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει συμπεριλαμβανομένης και της αντιμετώπισης του προβλήματος των ΜΕΔ.

Ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής

Οι στόχοι της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής και της αποφυγής φτωχοποίησης μεγαλύτερου ποσοστού των πολιτών πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του προβλήματος των ΜΕΔ. Σήμερα ένα ποσοστό του πληθυσμού της τάξης κοντά στο 30% βρίσκεται κάτω ή κοντά στα όρια της φτώχιας. Οι ομάδες του πληθυσμού που θα επηρεαστούν περισσότερο από τις ρυθμίσεις των ΜΕΔ είναι οι ασθενέστερες οικονομικά ομάδες των πολιτών. Επιβάλλεται για τις ομάδες αυτές να γίνουν ειδικές ρυθμίσεις ώστε να μην απωλέσουν τις περιουσίες τους και να επιδεινωθεί η οικονομική τους κατάσταση.

Μέτρα κατά της μείωσης της αξίας των ακινήτων

Η πολιτική που αφορά τα ΜΕΔ, αν αφεθεί να καταλήξει σε μαζικές εκποιήσεις ακινήτων, θα οδηγήσει σε μείωση της αξίας των ακινήτων, με όλες τις επιπτώσεις που αυτό μπορεί να έχει. Αν και κάποιοι αμφισβητούν αυτή την πιθανότητα, αποτελεί στοιχειώδη κανόνα της οικονομίας ότι τις τιμές τις καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, η ζήτηση και η προσφορά. Μια μεγάλη αύξηση της προσφοράς θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε μείωση των τιμών των ακινήτων.

Προτάσεις για λήψη πρόσθετων μέτρων υποβοήθησης της ανακεφαλαιοποίησης των ΜΕΔ

1. Περαιτέρω ενίσχυση με καταρτισμένο προσωπικό των Τμημάτων των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που ασχολούνται με τις αναδιαρθρώσεις δανείων.

2. Καθορισμός μέγιστου επιτοκίου. Αυτό να καθορισθεί με βάση των μ.ο. των καταθετικών επιτοκίων της 5ετίας 2013-2018 συν(+) 2%. Με βάση την πρόνοια αυτή να καθορισθεί το ύψος κάθε δανείου

3. Αφαίρεση του ποσού που πληρώθηκε και το υπόλοιπο να ρυθμιστεί σε συμφωνημένες δόσεις αποπληρωμής

4. Η αξία του ενυπόθηκου ακινήτου πρέπει να είναι είτε αυτή που περιλαμβάνεται στην αρχική συμφωνία παραχώρησης του δανείου, είτε η αξία που έχει καθορίσει το κτηματολόγιο

5. Κατηγοριοποίηση των ΜΕΔ σε βιώσιμα και μη βιώσιμα, στεγαστικά, επαγγελματικά ή καταναλωτικά. Χάραξη στρατηγικής αντιμετώπισης της κάθε κατηγορίας.

6. Μη εξυπηρετούμενα δάνεια πρώτης κατοικίας και μικρής επαγγελματικής στέγης, να γίνει ρύθμιση ώστε για 10 χρόνια να καταβάλλεται ενοίκιο το οποίο να καθορίζεται με βάση το αγοραίο της περιοχής μείον(-) 30%. Στο τέλος της περιόδου εάν ο δανειολήπτης είναι σε θέση να αγοράσει το δάνειο να αφαιρεθούν τα ενοίκια. Σε αντίθετη περίπτωση το ακίνητο να οδηγηθεί σε εκποίηση.

7. Κατηγοριοποίηση των δανείων της ξενοδοχειακής βιομηχανίας

8. Στα πακέτα πώλησης ενυπόθηκων δανείων σε επενδυτικά ταμεία να καθορίζεται η αξία πώληση του κάθε ακινήτου και να δίνεται κατά προτεραιότητα η δυνατότητα είτε στον πρωτοφειλέτη, είτε σε συγγενή πρώτου βαθμού να το αγοράσει

9. Οριστική ρύθμιση των δανείων σε Ελβετικό φράγκο.

10. Προώθηση των περιπτώσεων όπου η Υπηρεσία Προστασίας του Καταναλωτή έχει εκδώσει καταδικαστικές αποφάσεις για καταχρηστικές ρήτρες στη Νομική Υπηρεσία για εκδίκασή τους

11. Αύξηση του χρόνου αποπληρωμής των στεγαστικών δανείων στα 20 χρόνια και των επαγγελματικών στα 15 χρόνια

12. Τέλος θα πρέπει να μελετηθεί σοβαρά το ενδεχόμενο επανάληψης της φορολογικής αμνηστίας μόνο για σκοπούς εξυπηρέτησης ΜΕΔ

7. Επίλογος

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι και τα ίδια έχουν οφέλη από τη μείωση των ΜΕΔ, καθώς ο αριθμός των ΜΕΔ επηρεάζει τα ακόλουθα ζωτικής σημασίας στοιχεία /δείκτες που τα αφορούν:

1. Ρευστότητα. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τη ρευστότητα ενός ιδρύματος αφορά στη σχέση μεταξύ του συνολικού ύψους των δανείων προς το συνολικό ύψος καταθέσεων (Loan- to- Deposit Ratio). Ακόμα και αν ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα είναι πλήρως ανακεφαλοποιημένο, σημαντικά προβλήματα ρευστότητας μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και στη μόνιμη διακοπή των εργασιών του.

2. Λειτουργικά έσοδα / Κερδοφορία. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεν μπορούν να χαρακτηρίσουν έσοδα από τόκους επί των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Ως αποτέλεσμα, η αύξηση στα μη εξυπηρετούμενα οδηγεί σε μείωση των καθαρών εσόδων από τόκους (Net Interest Income), επηρεάζοντας έτσι τα λειτουργικά τους αποτελέσματα και συνεπώς την κερδοφορία τους.

3. Κεφαλαιακή επάρκεια/απαιτήσεις. Η κεφαλαιακή επάρκεια των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων επηρεάζεται δυσμενώς από ενδεχόμενες ζημιές που αναμένεται να αναγνωρίσουν/παρουσιάσουν στα αποτελέσματά τους από την αύξηση των ΜΕΔ με συνέπεια την αύξηση των προβλέψεων για επισφαλείς απαιτήσεις. Στην περίπτωση μείωσης της κεφαλαιακής τους επάρκειας κάτω από τα απαιτούμενα ελάχιστα επίπεδα θα δημιουργήσει ανάγκες για νέες ανακεφαλαιοποιήσεις.

4. Δανειστικά επιτόκια. Το ύψος των ΜΕΔ αναγκάζει τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να διατηρούν τα δανειστικά τους επιτόκια σε ψηλά επίπεδα για να μειώσουν μέρος των ζημιών λόγω των ΜΕΔ, τιμωρώντας όμως έτσι και τους δανειολήπτες που είναι συνεπείς προς τις δανειακές τους υποχρεώσεις.

Είναι προς το συμφέρον άρα και των ίδιων των ιδρυμάτων να προχωρήσουν στη μείωση των ΜΕΔ κατά έναν δραστικό και συντεταγμένο τρόπο.

Τέλος, κανείς δεν παραβλέπει ότι ένα εύρωστο τραπεζικό σύστημα είναι αυτό που θα δανειοδοτήσει νέες επιχειρήσεις. Δεν νοείται ανάπτυξη σε καμιά χώρα χωρίς έναν υγιή και ενεργό τραπεζικό τομέα.

8. Πηγές:

1. Σάββα Χριστόδουλος «Αναδιαρθώσεις δανείων & Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια. Η περίπτωση της Κύπρου». ΑssignmentforI nstitute of Certified Bankers, Υπεύθυνος Καθηγητής: Δρ Μιχάλης Καμμάς.

2. Nkusu, M., (2011), “Nonperforming Loans and Macro financial Vulnerabilities in Advanced Economies”, http://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2011/wp11161.pdf, IMF WORKING PAPER 11/161.

3. IMF Discussion Note (Sptember 2015), “A Strategy for Resolving Europe’s Problem Loans”, SDN/15/19http://www.imf.org/external/pubs/ft/sdn/2015/sdn1519.pdf,

Σύνδεσμοι σχετικών ηλεκτρονικών διευθύνσεων

http://www.moi.gov.cy/moi/moi.nsf/0/BD335EA09C4F9B1EC2257D3F002EFF9B?OpenDocument

http://www.supremecourt.gov.cy/Judicial/SC.nsf/0/4634E7502182E1AFC2257D82003A7CB5/$file/%CE%91%CE%BD%CE%B1%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%AC%203-14.pdf

http://www.newsit.com.cy/default.php?pname=Article&art_id=167885&catid=13

http://www.mcit.gov.cy/mcit/insolvency.nsf/0/9C70C48521CEE8F5C2257F410033307F/$file/%CE%A0%CE%A0%CE%95%CE%A42%20(Examinership).pdf

• «Ο περί Εταιρειών (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόµος του 2015» – Examinership

http://www.mcit.gov.cy/mcit/insolvency.nsf/0/9C70C48521CEE8F5C2257F410033307F/$file/%CE%A0%CE%A0%CE%95%CE%A42%20(Examinership).pdf

• Ο Περί των Διαχειριστών Οργανισμών Εναλλακτικών Επενδύσεων Νόμος του 2013 (56(Ι)/2013)

http://www.cylaw.org/cgi-bin/open.pl?file=nomoi/enop/ind/2013_1_56/section-sce2645886-1949-e0a9-dd07-7d5301e568b0.html&qstring=%E5%EA%F0%EF%E9%E7%F3%2A

• Αρ. 4460, 9.9.2014 Ο περί Μεταβιβάσεως και Υποθηκεύσεως Ακινήτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2014

http://www.cylaw.org/nomoi/arith/2014_1_142.pdf

• Ανακοινώσεις Υπουργείου Εσωτερικών

http://www.moi.gov.cy/moi/moi.nsf/0/BD335EA09C4F9B1EC2257D3F002EFF9B?OpenDocument

• Νομοσχέδιο για εκποιήσεις ενυπόθηκων ακινήτων από ενυπόθηκους δανειστές (δημοσίευση από newsit.com.cy)

http://www.newsit.com.cy/default.php?pname=Article&art_id=167885&catid=13

 

Λευκωσία, 15 Μαρτίου 2018

You may also like