Ομιλία του Προέδρου της ΕΔΕΚ κ. Μαρίνου Σιζόπουλου για το Κεφ.Δ της Ολεμέλειας της Βουλής ημερ.08/09/2017

Ο Πρόεδρος της ΕΔΕΚ Μαρίνος Σιζόπουλος στο βήμα της Βουλής των Αντιπροσώπων κατά τη διάρκεια της επετειακής συνεδρίας της Βουλής

Θέμα: Εξέταση της λειτουργίας των θεσμών της ΚΔ και ειδικότερα της λειτουργίας των θεσμών ελέγχου της Κυπριακής Δημοκρατίας
(Ελεγκτική Υπηρεσία, Εσωτερικός Έλεγχος, μονάδες εσωτερικού

Τα τελευταία χρόνια και ειδικά μετά το σκάνδαλο του ΧΑΚ γίναμε μάρτυρες πολλαπλών σκανδάλων διασπάθισης ή/και οικειοποίησης δημοσίου χρήματος και όχι μόνο.

Δυστυχώς παρά την επιβεβαίωση τα περισσότερα από αυτά είτε με πολιτικές, είτε και εισαγγελικές ευθύνες δεν οδηγήθηκαν στη δικαιοσύνη , αλλά και ούτε διατάχθηκε πειθαρχική έρευνα.Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις οι εμπλεκόμενοι σε σκάνδαλα όχι μόνο δεν τιμωρήθηκαν, αλλά αντίθετα έτυχαν και ευνοϊκής μεταχείρισης καθώς και ευνοϊκών προαγωγών.
Η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου μπορεί να αντιμετωπιστεί σε τρία επίπεδα διαβάθμισης :

  1. Την πρόληψη
  2. Την αποκάλυψη και διερεύνηση
  3. Την επιβολή αποτρεπτικών ποινών

Σήμερα θα αναφερθούμε στο πρώτο επίπεδο αλλά και τα άλλα δύο δε θα πρέπει να αφεθούν χωρίς συζήτηση.

Στo πλαίσιo της αυτεπάγγελτης εξέτασης της λειτουργίας των θεσμών Ελέγχου της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι κοινή διαπίστωση η αναγκαιότητα προληπτικού ελέγχου, που θα αποτρέπει τη διαπλοκή και διασπάθιση δημοσίου χρήματος.

Επιπρόσθετα, επιβάλλεται η σύσταση και η λειτουργία Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου στα Υπουργεία και τις Υπηρεσίες με τη δημιουργία του διεθνούς μοντέλου των « τριών γραμμών άμυνας.

Η εκτίμησή μας ως ΕΔΕΚ είναι ότι το προτεινόμενο μοντέλο των τριών γραμμών άμυνας θα αποδειχθεί αποτελεσματικό στην πρόληψη μελλοντικών φαινομένων διαπλοκής και διασπάθισης δημοσίου χρήματος εάν και εφόσον:

α) υιοθετηθεί νομοθετική ρύθμιση για τις ευθύνες των Υπουργών ή των μελών των Δ.Σ των ημικρατικών οργανισμών για τις πράξεις ή παραλήψεις τους,

β) συσταθούν και λειτουργήσουν μονάδες εσωτερικού ελέγχου σε όλα τα Υπουργεία. Είναι αναγκαίο να ενημερωθούμε σε ποια Υπουργεία έχουν συσταθεί μέχρι σήμερα και λειτουργούν οι μονάδες εσωτερικού Ελέγχου και κατά πόσο αυτές στελεχώνονται με προσοντούχο προσωπικό με αποκλειστική ενασχόληση σε αυτές.

Οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου πρέπει να λειτουργούν ως ανεξάρτητες οντότητες ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν μπορεί να παρανομήσει ένα Υπουργείο ή ένας Υπουργός.

Το 2015, η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου ανέθεσε την εκπόνηση μελέτης σε Ιρλανδούς εμπειρογνώμονες αναφορικά με τη σύσταση και τη λειτουργία των μονάδων εσωτερικού Ελέγχου των Υπουργείων. Η μελέτη κατέδειξε την αναγκαιότητα αποσαφήνισης του ρόλου και των αρμοδιοτήτων των Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου ως η «δεύτερη γραμμή άμυνας» του μοντέλου.

Θα πρέπει συνεπώς να αποσαφηνιστεί το καθεστώς λειτουργίας τους και το εύρος των αρμοδιοτήτων τους. Στην περίπτωση που οι μονάδες αυτές θα συνεχίσουν να υπάγονται ιεραρχικά στην διοίκηση του κάθε Υπουργείου, θα πρέπει είτε να ελέγχονται από την Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου, είτε να ελέγχονται από ανεξάρτητη Επιτροπή Ελέγχου (Audit Committee).

γ) Το Συμβούλιο Εσωτερικού Ελέγχου είναι εντελώς ανεξάρτητη οντότητα και αποτελείται από έγκριτες προσωπικότητες, πρώην Υπουργούς, Ακαδημαϊκούς, άτομα εκτός του κρατικού μηχανισμού τον οποίο θα καλούνται να ελέγχουν. Επικεφαλής της Υπηρεσίας μπορεί να είναι ο/η Έφορος Εσωτερικού Ελέγχου η οποία πρέπει να είναι αξιόπιστη και έγκριτη προσωπικότητα, να διορίζεται από το Υπουργικό Συμβούλιο και ο διορισμός της να επικυρώνεται από τη Βουλή.

Η Υπηρεσία αυτή θα έχει και την αρμοδιότητα να εκφέρει άποψη αλλά και να έχει ρόλο και λόγο για οποιοδήποτε κρατικό έργο την ώρα που αυτό εκτελείται, αφήνοντας τον επιπλέον και των εκ των υστέρων έλεγχο στην Ελεγκτική Υπηρεσία, όπως αυτός διενεργείται μέχρι σήμερα.

Με την υφιστάμενη νομοθεσία, η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου έχει την ευθύνη για την ετοιμασία και υποβολή έκθεσης μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου προς τη διεύθυνση του ελεγχόμενου οργανισμού και οι εισηγήσεις της είναι συμβουλευτικού χαρακτήρα. Στην ουσία δηλαδή, ο εσωτερικός έλεγχος γίνεται και πάλιν εκ των υστέρων και δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα.

Η Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου διαχρονικά παρουσιάζεται υποστελεχωμένη και πρόσφατα της έχει ανατεθεί ο έλεγχος των συγχρηματοδοτούμενων από την Ε.Ε προγραμμάτων. Η Υπηρεσία πρέπει να ενισχυθεί με πρόσθετο προσωπικό, το οποίο σε τακτά χρονικά διαστήματα να τυγχάνει επιμορφωτικών προγραμμάτων.

Στην Κύπρο δυστυχώς δεν έχει καλλιεργηθεί η κουλτούρα του ελέγχου στους διάφορους οργανισμούς. Η απόφαση της Ελεγκτικής να αναθέσει για πρώτη φορά σε εξωτερικό ιδιώτη ελεγκτή τον έλεγχο των οικονομικών της Υπηρεσίας πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση.